{"id":2047,"date":"2025-07-07T13:01:23","date_gmt":"2025-07-07T11:01:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/?p=2047"},"modified":"2025-07-16T10:42:46","modified_gmt":"2025-07-16T08:42:46","slug":"5-1-criteri-general","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/5-1-criteri-general\/","title":{"rendered":"5.1. Criteri general"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">5.1. Criteri general<\/h2>\n\n\n\n<p>Com a norma general, conv\u00e9 usar sempre, tant en l\u2019expressi\u00f3 oral com l\u2019escrita, les formes que, dins del marc normatiu establit per l\u2019Acad\u00e8mia Valenciana de la Llengua, permeten establir una comunicaci\u00f3 efica\u00e7 amb l\u2019audi\u00e8ncia. Aix\u00ed, amb valor d\u2019exemple, s\u00f3n preferibles formes com <em>afonar<\/em>, <em>aladre<\/em>, <em>albell\u00f3<\/em>, <em>almorzar<\/em>, <em>agarrar<\/em>,<em> apegar<\/em>,<em> apretar, arrere<\/em>, <em>atifell<\/em>, <em>avant<\/em>, <em>bes<\/em>, <em>bresquilla<\/em>, <em>calfar<\/em>, <em>canella<\/em>, <em>carrera<\/em>, <em>cart\u00f3<\/em>, <em>castic<\/em>, <em>cementeri<\/em>, <em>cine<\/em>, <em>cl\u00f2txina<\/em>, <em>cosquerelles<\/em>, <em>despedir, desvanit<\/em>, <em>defendre<\/em>, <em>dep\u00f2sit<\/em>, <em>disfrutar, <\/em><em>ensenyan\u00e7a<\/em>,<em>escal\u00f3<\/em>, <em>espenta<\/em>, <em>estrela<\/em>, <em>faena<\/em>, <em>fardatxo<\/em>, <em>febra<\/em>, <em>forqueta<\/em>, <em>furgadents<\/em>, <em>galleta<\/em>, <em>gel\u00f3s<\/em><em>, hui<\/em>, <em>incl\u00fas,<\/em> <em>joguet<\/em>, <em>llanda<\/em>, <em>llavadora<\/em>, <em>llavaplats<\/em>, <em>llonja<\/em>,<em> mitat<\/em>, <em>mentira<\/em>, <em>menut<\/em>, <em>monyica<\/em>, <em>nano<\/em>, <em>orde<\/em>, <em>par\u00e9ixer<\/em>, <em>palometa<\/em>, <em>peluqueria<\/em>, <em>pereta<\/em>, <em>quadro<\/em>, <em>tesor<\/em>, <em>tim\u00f3<\/em>, <em>tio, trepa<\/em>, <em>vidriola<\/em>, <em>vivenda<\/em>, <em>xafar<\/em>, <em>xicotet<\/em>, <em>xuplar<\/em>, etc.<\/p>\n\n\n\n<p>Les paraules marcades com a <em>col\u00b7loquials<\/em> en el <em>Diccionari Normatiu Valenci\u00e0<\/em> poden resultar igualment \u00fatils en les labors comunicatives dels periodistes valencians. D\u2019entrada, cal tindre en compte que, si estan en el diccionari, no s\u00f3n incorrectes; per\u00f2, a m\u00e9s, s\u2019ha de considerar que el seu \u00fas no \u00e9s necess\u00e0riament inadequat en l\u2019expressi\u00f3 formal. A vegades es tracta simplement de paraules amb poca tradici\u00f3 en l\u2019expressi\u00f3 escrita dels \u00faltims temps, per\u00f2 del tot habituals en el parlar de la majoria dels valencians, com \u00e9s el cas de <em>agulletes<\/em>,<em> aixina<\/em>,<em> calentura<\/em>,<em> cariny\u00f3s<\/em>,<em> conseguir<\/em>,<em> cridar <\/em>\u2018telefonar\u2019,<em> garaig<\/em>, <em>gavinet<\/em>, <em>giner<\/em>, <em>l\u00e0mpara<\/em>, <em>llunt<\/em>, <em>madalena<\/em>, <em>mandonguilla<\/em>, <em>obedir<\/em>, <em>orige<\/em>, <em>paraig\u00fces<\/em>, <em>provess\u00f3<\/em>, <em>quarto<\/em>,<em> rabo<\/em>,<em> reixos<\/em>, <em>rellonge<\/em>, <em>retor<\/em>, <em>robo<\/em>,<em> tamany<\/em>,<em> xillar<\/em>,<em> xiste<\/em>; en altres casos, en canvi, poden tindre, efectivament, unes connotacions associades a certs contextos d\u2019espontane\u00eftat expressiva, com <em>bicoca<\/em>, <em>birra<\/em>, <em>b\u00f2fia<\/em>, <em>bovo<\/em>, <em>canguelo<\/em>, <em>coco<\/em> \u2018cap\u2019, <em>cutre,<\/em><em> escaquejar-se<\/em>, <em>espols\u00f3<\/em>,<em> estomacar<\/em>, <em>estralejar<\/em>, <em>fantasmada<\/em>, <em>farra<\/em>, <em>flipar<\/em>, <em>friqui<\/em>, <em>fumeta<\/em>, <em>guiri<\/em> \u2018estranger\u2019, <em>litrona<\/em>, <em>manduca<\/em>, <em>mangar<\/em>, <em>mant\u00e0fula<\/em>, <em>marx\u00f3s<\/em>, <em>matraca<\/em> \u2018mol\u00e8stia insistent\u2019, <em>n\u00e0pia<\/em>, <em>passada<\/em> \u2018cosa extraordin\u00e0ria\u2019, <em>pass\u00f3<\/em>, <em>patejar<\/em>,<em> pillo<\/em>, <em>poli<\/em>, <em>porega<\/em>, <em>punyeter<\/em>, <em>rellonge<\/em>, <em>samarro<\/em>,<em> sampar<\/em>,<em> tecl\u00f3s<\/em>, <em>tonto<\/em>,<em> vago<\/em>, <em>xitxo<\/em>. Cal valorar en cada cas la utilitat de cada variant, tenint en compte el conjunt de circumst\u00e0ncies que intervenen en l\u2019acte comunicatiu. Els matisos s\u00f3n importants, i cada programa t\u00e9 un format espec\u00edfic, que brinda unes possibilitats singulars. En qualsevol cas, no es pot perdre de vista en cap moment que la funci\u00f3 fonamental del periodista \u00e9s transmetre informaci\u00f3 transparent, de manera que resulte intel\u00b7ligible per al conjunt de l\u2019audi\u00e8ncia a qu\u00e8 ens dirigim. Les paraules de significat opac bloquegen la funcionalitat comunicativa que ha de presidir l\u2019activitat professional dels periodistes de la r\u00e0dio i la televisi\u00f3 valencianes.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>5.1. Criteri general Com a norma general, conv\u00e9 usar sempre, tant en l\u2019expressi\u00f3 oral com l\u2019escrita, les formes que, dins del marc normatiu establit per l\u2019Acad\u00e8mia Valenciana de la Llengua, permeten establir una comunicaci\u00f3 efica\u00e7 amb l\u2019audi\u00e8ncia. Aix\u00ed, amb valor d\u2019exemple, s\u00f3n preferibles formes com afonar, aladre, albell\u00f3, almorzar, agarrar, apegar, apretar, arrere, atifell, avant, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"<!-- wp:heading -->\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><a>3.3.2. Contactes entre consonants o entre consonant i vocal<\/a><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:list {\"ordered\":true,\"type\":\"lower-alpha\"} -->\n<ol style=\"list-style-type:lower-alpha\" class=\"wp-block-list\"><!-- wp:list-item -->\n<li>Fen\u00f2mens d\u2019assimilaci\u00f3 de sonoritat:<!-- wp:list {\"ordered\":true} -->\n<ol class=\"wp-block-list\"><!-- wp:list-item -->\n<li>Les consonants oclusives finals <em>b\/p<\/em>, <em>d\/t<\/em>, <em>g\/c<\/em> en posici\u00f3 final de paraula s\u2019ensordixen totes: <em>tub<\/em> [t\u00fap], <em>Valladolid<\/em> [va\u028ea\u00f0ol\u00edt], <em>alberg<\/em> [alb\u025b\u0301\u027ek]. Ara b\u00e9, en la parla cont\u00ednua, quan despr\u00e9s hi ha una paraula que comen\u00e7a per una consonant sonora [b, d, g, v, z, d\u0292, m, n, \u0272, l, \u028e, r, j, w], els sons oclusius esdevenen sonors per assimilaci\u00f3 a la consonant seg\u00fcent:<\/li>\n<!-- \/wp:list-item --><\/ol>\n<!-- \/wp:list --><\/li>\n<!-- \/wp:list-item --><\/ol>\n<!-- \/wp:list -->\n\n<!-- wp:table -->\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td>tub red\u00f3<em> <\/em>[t\u00f9bre\u00f0\u00f3]<\/td><\/tr><tr><td>sac marr\u00f3 [s\u00e0gmar\u00f3]<\/td><\/tr><tr><td>cap grandot [k\u00e0bg\u027ean\u00f0\u0254\u0301t]<\/td><\/tr><tr><td>cap iogurt [k\u00e0bjo\u0263\u00fa\u027et]<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n<!-- \/wp:table -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Aix\u00f2 no passa si la paraula seg\u00fcent comen\u00e7a per una consonant sorda o per una vocal: <em>sac tancat<\/em> [s\u00e0ktanc\u00e1t], <em>grup antic<\/em> [g\u027e\u00f9pant\u00edk]. En este sentit, cal recordar tamb\u00e9 que els compostos que designen punts cardinals o proced\u00e8ncia geogr\u00e0fica tamb\u00e9 mantenen la consonant sorda: <em>nord-est<\/em> [n\u0254\u0300\u027et\u00e9st], sud-americ\u00e0 [s\u00f9tame\u027eik\u00e1].<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:list {\"ordered\":true,\"type\":\"lower-alpha\"} -->\n<ol style=\"list-style-type:lower-alpha\" class=\"wp-block-list\"><!-- wp:list-item -->\n<li>Els sons finals fricatius i africats sords [f, s, \u222b, ts, t\u222b] esdevenen sonors quan la paraula seg\u00fcent comen\u00e7a per una vocal o per una consonant sonora:<\/li>\n<!-- \/wp:list-item --><\/ol>\n<!-- \/wp:list -->\n\n<!-- wp:table -->\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td>fot\u00f2graf alemany [fot\u0254\u0300\u0263\u027eavalem\u00e1\u0272]<\/td><\/tr><tr><td>les ganes [lez\u0263\u00e1nes]<\/td><\/tr><tr><td>peix adobat [p\u00e8j\u0292a\u00f0o\u03b2\u00e1t]<\/td><\/tr><tr><td>pots anar-te\u2019n [p\u0254\u0300dzan\u00e1\u027eten]<\/td><\/tr><tr><td>desig incomplit [dez\u00ecd\u0292i\u014bkompl\u00edt]<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n<!-- \/wp:table -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>El compliment d\u2019esta assimilaci\u00f3 de sonoritat permet el contrast entre sintagmes com:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:table -->\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td>les ales [lez\u00e1les]<\/td><td>les sales [les\u00e1les]<\/td><\/tr><tr><td>els ous [elz\u0254\u0301us]<\/td><td>els sous [els\u0254\u0301us]<\/td><\/tr><tr><td>uns astres [unz\u00e1st\u027ees]<\/td><td>uns sastres [uns\u00e1st\u027ees]<\/td><\/tr><tr><td>les eleccions [lezeleksj\u00f3ns]<\/td><td>les seleccions [leseleksj\u00f3ns]<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n<!-- \/wp:table -->\n\n<!-- wp:list -->\n<ul class=\"wp-block-list\"><!-- wp:list-item -->\n<li>El grup -<em>nt<\/em><\/li>\n<!-- \/wp:list-item --><\/ul>\n<!-- \/wp:list -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>En el grup conson\u00e0ntic final -<em>nt<\/em>, en paraules com ara <em>quant<\/em>, <em>sant<\/em> o <em>vint<\/em>,<em> <\/em>si la paraula seg\u00fcent comen\u00e7a per vocal, \u00e9s preferible el manteniment de la -<em>t<\/em> final, encara que tamb\u00e9 \u00e9s acceptable l\u2019elisi\u00f3 a les zones en qu\u00e8 \u00e9s pr\u00f2pia: <em>sant Antoni<\/em> [s\u00e0ntant\u0254\u0301ni] o [s\u00e0nant\u0254\u0301ni], <em>quant \u00e9s <\/em>[kw\u00e0nt\u00e9s] o [kw\u00e0n\u00e9s], <em>vint actors <\/em>[v\u00ecntakt\u00f3\u027es] o [v\u00ecnakt\u00f3\u027es].<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-2047","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-modellinguistic"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2047"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2476,"href":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2047\/revisions\/2476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cacvsa.es\/llibre-estil\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}